Postanowienie jest szczere, motywacja wysoka, a mimo to po kilku dniach wraca stary sposób działania. Łatwo wtedy pomyśleć: „brakuje mi silnej woli”. Tymczasem nawyk jest automatycznym połączeniem bodźca, reakcji i nagrody, a nie prostym testem charakteru.
Po co mózg tworzy nawyki?
Automatyzacja oszczędza energię. Dzięki niej nie musimy za każdym razem uczyć się od nowa tych samych czynności. Trudność pojawia się, gdy zachowanie, które kiedyś przynosiło ulgę albo poczucie kontroli, zaczyna szkodzić lub przeszkadzać.
Stres, zmęczenie i pośpiech wzmacniają automatyzm. W takich warunkach mózg chętniej sięga po dobrze znaną reakcję niż po nową, wymagającą większej uwagi.
Znajdź pętlę nawyku
- Bodziec: co dzieje się tuż przed reakcją?
- Zachowanie: co robisz automatycznie?
- Krótka korzyść: jaką ulgę, pobudzenie lub odwrócenie uwagi otrzymujesz?
Dokładne rozpoznanie funkcji nawyku jest ważniejsze niż samo zakazywanie sobie zachowania. Jeśli nawyk reguluje napięcie, potrzebna jest także inna dostępna forma regulacji.
Zmniejsz próg nowej reakcji
Zamiast planu „już nigdy”, przygotuj małą reakcję zastępczą. Może to być minuta przerwy, szklanka wody, krótki spacer, zapisanie impulsu albo odsunięcie decyzji o dziesięć minut. Zadbaj też o otoczenie: usuń bodźce, które uruchamiają automatyzm, i ułatw zachowanie, które chcesz wybierać.
Nawrót nie przekreśla zmiany. Dostarcza informacji o sytuacji, która nadal wymaga wsparcia lub innego planu.
Hipnoterapia i praca z automatyzmem
Hipnoterapia może wspierać pracę z wyobrażeniami, skojarzeniami i reakcjami uruchamianymi poza świadomym namysłem. Więcej przeczytasz na stronie hipnoterapia na nawyki i automatyczne reakcje. Jeśli nawyk nasila się pod wpływem przeciążenia, zobacz też materiał o stresie i napięciu.
W przypadku uzależnienia, zaburzeń odżywiania lub zachowań zagrażających zdrowiu potrzebna jest diagnoza i odpowiednie leczenie specjalistyczne. Hipnoterapia może być uzupełnieniem, ale go nie zastępuje.
Spotkania prowadzimy w Poznaniu, Bydgoszczy, Jarocinie i online. Sprawdź dostępne terminy.